Duyulmak İsteyen Herkes İçin: Etkili İletişimin Üç Küçük Adımı
Çoğumuz konuşurken değil, dinlenmediğimizi hissettiğimizde yoruluruz. Seminerlerde en çok işe yarayan üç küçük alışkanlığı bir çay molası uzunluğunda paylaşıyorum.
Çoğumuz konuşurken değil, dinlenmediğimizi hissettiğimizde yoruluruz. Bir toplantıdan, bir aile sofrasından ya da uzun bir telefon görüşmesinden çıkarken içimizde kalan o tuhaf ağırlık, genellikle söylediklerimizden değil, karşı tarafa ulaşmadığını düşündüğümüz cümlelerden gelir.
Öğrencilerle, mühendislerle ve farklı meslek gruplarıyla etkili iletişim üzerine çok konuştuk. Salonlar değişse de soruların çoğu aynı kaldı: “Nasıl anlatsam da anlaşılsam?” Bu yazıda, bir çay molası uzunluğunda, seminerlerde en çok işe yarayan üç küçük alışkanlığı paylaşmak istiyorum.
1. Önce özetle, sonra cevapla
Birisi bize bir şey anlatırken, o daha cümlesini bitirmeden cevabımızı hazırlamaya başlarız. Bu çok insani; ama karşımızdaki kişi bunu çoğu zaman hemen fark eder.
Küçük bir deneme: Bir sonraki sohbetinizde cevap vermeden önce karşınızdakinin söylediğini tek bir cümleyle özetleyin.
- “Yani bu hafta işler üst üste geldi ve kimseden yardım alamadın, öyle mi?”
- “Anladığım kadarıyla en çok, son dakikada haber verilmesine kızdın.”
Bu alışkanlık özellikle gergin konuşmalarda işe yarar. Karşınızdaki kişi anlaşıldığını hissettiğinde sesini yükseltme ihtiyacı azalır; siz de cevabınızı kafanızda kurduğunuz senaryoya göre değil, gerçekten söylenen şeye göre verirsiniz. İlk başta biraz yapay gelebilir; birkaç denemeden sonra doğallaşır.
Özet doğruysa karşınızdaki kişi rahatlar; yanlışsa sizi düzeltir ve konuşma daha baştan doğru yola girer. Her iki durumda da kazanan, aradaki iletişim olur.
2. Sözcükler kadar beden de konuşur
Seminerlerde sözlü ve sözsüz iletişim üzerine konuşurken katılımcılardan küçük bir deney yapmalarını isterim. Aynı cümleyi, “Tamam, hallederim” cümlesini, önce kollarını kavuşturup gözlerini kaçırarak, sonra karşısındakine dönüp sakin bir sesle söylemelerini. Salondaki herkes farkı hemen duyar.
İletişim Profil Testi gibi araçlarla çalışırken de en çok şunu fark ediyoruz: Hepimizin iletişimde rahat ettiği bir tarzı var. Kimimiz hızlı ve doğrudan, kimimiz ayrıntılı ve temkinli konuşuyor. Kendi tarzımızı tanımak, karşımızdakinin tarzını daha az yadırgamamızı sağlıyor.
Ses tonumuz, yüz ifademiz, konuşurken telefona bakıp bakmadığımız… Bunlar çoğu zaman sözcüklerimizden daha yüksek sesle konuşur. Önemli bir konuşmadan önce kendinize şunu sormak işe yarar: Bedenim, söylemek istediğim şeyle aynı şeyi mi söylüyor?
3. “Sen” yerine “ben” ile başlamak
“Sen hep geç kalıyorsun” ile “Geç kaldığında kendimi önemsenmemiş hissediyorum” arasında büyük bir fark var. İlki bir suçlama gibi duyulur ve karşı tarafı savunmaya iter. İkincisi bir duyguyu paylaşır ve kapıyı aralık bırakır.
Bunu yapmak her zaman kolay değildir, özellikle de kırgınken. Ama denemeye değer. Basit bir kalıp yardımcı olabilir:
- Durumu anlatın: “Toplantı saati son anda değişince…”
- Duygunuzu söyleyin: “…biraz telaşlandım…”
- İhtiyacınızı paylaşın: “…bir dahaki sefere bir gün önceden haber alabilirsem çok sevinirim.”
Duyulmak istiyorsak, işe biraz daha iyi duymakla başlayabiliriz.
Zor bir konuşmadan önce
Bazı konuşmalar vardır, günlerce kafamızda prova ederiz. Öyle bir konuşmaya girmeden önce kendinize üç kısa soru sormanızı öneririm: Bu konuşmadan ne umuyorum? Karşımdaki kişi bu konuyu nasıl yaşıyor olabilir? Konuşma yolundan çıkarsa söyleyebileceğim tek bir sakin cümle ne? Cevapları bir kâğıda yazmak bile insanın omzundaki yükü biraz hafifletir.
Küçük adımlar, büyük farklar
Bu üç alışkanlık kulağa basit geliyor, biliyorum. Ama iletişim çoğunlukla büyük kararlarla değil, gün içinde fark etmeden kurduğumuz küçük cümlelerle şekilleniyor. Bu hafta bunlardan yalnızca birini seçip denemenizi öneririm. Belki iş yerinde, belki evde, belki de bir arkadaşınızla uzun bir çay sohbetinde.
Bir de şunu unutmayalım: Hepimiz zaman zaman yanlış anlaşılırız. Önemli olan, yeniden denemeye istekli olmak.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kişisel bir değerlendirmenin yerini tutmaz.






